Rekast dyrektywy o jednym zezwoleniu: co zmieniło się w maju 2026 i gdzie jeszcze nie dotarło

Co miało się wydarzyć 21 maja 2026

Dyrektywa (UE) 2024/1233 to rekast dyrektywy o jednym zezwoleniu z 2011 roku, czyli instrumentu, dzięki któremu obywatel państwa trzeciego składa jeden wniosek i dostaje jeden dokument obejmujący pracę i pobyt. Przyjęto ją 24 kwietnia 2024, weszła w życie 20 maja 2024, a artykuł 18 dał państwom członkowskim czas do 21 maja 2026 na wpisanie jej do prawa krajowego.

To dyrektywa skromna, z kilkoma przepisami, które na poziomie pojedynczego zatrudnienia znaczą bardzo dużo: twardy termin decyzji 90 dni, możliwość złożenia wniosku z terytorium kraju w niektórych przypadkach, prawo do zmiany pracodawcy oraz określony okres bezrobocia, który nie kosztuje pracownika zezwolenia. Świadomie nie stworzyła żadnej nowej ścieżki prawnej; państwa członkowskie zachowują pełną kontrolę nad tym, ilu pracowników wpuszczają. Czytajcie ją jako hydraulikę proceduralną, a nie otwieranie drzwi, i przeczytacie ją poprawnie.

Co wydarzyło się w lipcu

Termin minął, a większość Unii go nie dotrzymała. 15 lipca 2026 Komisja Europejska wysłała wezwania do usunięcia uchybienia siedemnastu państwom członkowskim za brak zgłoszenia środków transponujących: Belgii, Bułgarii, Niemcom, Francji, Cyprowi, Łotwie, Litwie, Luksemburgowi, Węgrom, Malcie, Holandii, Austrii, Polsce, Portugalii, Słowenii, Finlandii i Szwecji. Każde miało dwa miesiące na odpowiedź.

To pierwszy etap postępowania o naruszenie, a nie kara, i najpewniej skończy się uchwaleniem ustaw, a nie sądem. Ale dla pracodawcy planującego zatrudnienie w najbliższych dwóch kwartałach konsekwencja jest natychmiastowa i warto ją powiedzieć wprost: dyrektywa nie tworzy praw, których pracownik mógłby dochodzić wobec prywatnego pracodawcy, a dopóki wasz krajowy ustawodawca jej nie transponuje, nowe zasady nie są tym, co stosuje wasz urząd wojewódzki albo Ausländerbehörde. To, na czym można dziś polegać, to prawo krajowe w obecnym kształcie.

Dwa państwa członkowskie są poza tym w całości. Irlandia i Dania nie uczestniczą w dyrektywie. Norwegia, jako kraj spoza UE, nigdy nie była w jej zakresie, o czym warto pamiętać, jeśli wasze planowanie sezonowe obejmuje i Finlandię, i Norwegię.

Cztery zmiany, które mają znaczenie dla pracodawcy

Termin decyzji. Artykuł 5 wymaga decyzji w ciągu 90 dni od kompletnego wniosku. To nagłówek, a zastrzeżenia do niego są w następnej sekcji, bo to właśnie na nich pękają oczekiwania.

Wniosek z terytorium kraju. Artykuł 4 ustęp 2 pozwala państwu członkowskiemu przyjąć wniosek od obywatela państwa trzeciego, który już legalnie przebywa na jego terytorium, zamiast wymagać, by był za granicą. Oczywisty przypadek to student kończący studia i przechodzący do zatrudnienia bez wyjazdu i ponownego wjazdu, co usuwa krok kosztujący wcześniej kwartał.

Zmiana pracodawcy. Artykuł 11 daje posiadaczowi zezwolenia prawo do zmiany pracodawcy. Państwa członkowskie mogą postawić warunki: zawiadomienie organu, sprawdzenie sytuacji na rynku pracy oraz minimalny okres u pierwszego pracodawcy, nieprzekraczający sześciu miesięcy. Gdzie wymagane jest zawiadomienie, organ ma 45 dni na weryfikację warunków albo sprzeciw. Dla pracodawcy to działa w obie strony i udawanie, że jest inaczej, byłoby nieuczciwe: pracownik, którego zrekrutowaliście, może po okresie minimalnym przejść do konkurencji, ale tak samo wy możecie zatrudnić kogoś już obecnego w kraju, bez zaczynania zezwolenia od zera.

Bezrobocie. Również artykuł 11: samo bezrobocie nie jest podstawą do cofnięcia zezwolenia, jeśli nie przekracza trzech miesięcy w okresie ważności zezwolenia albo sześciu miesięcy, gdy dana osoba ma jedno zezwolenie dłużej niż dwa lata. Pracownik, którego zakład się zamyka, dostaje czas na znalezienie innej pracy, a nie odliczanie do wydalenia, co ma znaczenie dla retencji w całej branży tak samo jak dla niego samego.

Czego te dziewięćdziesiąt dni nie obejmuje

To akapit do przeczytania, zanim obiecacie kierownikowi produkcji datę startu. 90 dni biegnie od kompletnego wniosku, a o kompletności decyduje organ, nie wy. Dwa z najwolniejszych kroków leżą całkowicie poza tym zegarem.

Uznawanie kwalifikacji zawodowych jest wyłączone. Jeśli stanowisko wymaga kwalifikacji, którą trzeba uznać krajowo, ta procedura idzie własnym harmonogramem, a 90 dni jej nie wchłania.

Wiza to osobna sprawa. Dyrektywa reguluje decyzję o zezwoleniu; pracownik i tak musi potem uzyskać wizę wjazdową w placówce w Bangkoku, a przepustowość konsularna to własna kolejka, co szczegółowo pokazują czeski i fiński przykład w innych materiałach na tej stronie.

A gdy organ nie zdecyduje w ciągu 90 dni, dyrektywa zostawia skutki prawu krajowemu. Nie ma automatycznej zgody. W praktyce liczbą do planowania nadal jest krajowa plus konsularna, a 90 dni to pułap dla jednego odcinka, a nie obietnica dotycząca całej drogi.

Jak to wygląda na każdym z naszych rynków

Poniższa tabela to obraz na moment lipcowego pakietu naruszeniowego Komisji z 2026 roku. Jedno zastrzeżenie przy czytaniu: brak wezwania oznacza, że państwo zgłosiło środki krajowe w terminie, a to nie to samo co pełna i prawidłowa transpozycja. Komisja ocenia to osobno i może wszcząć postępowanie później.

Praktyczna zasada przy zatrudnieniu startującym w najbliższym półroczu jest w obu przypadkach ta sama. Budujcie harmonogram na procedurze krajowej w takim kształcie, w jakim jest dziś faktycznie stosowana, traktujcie prawa z rekastu jako ulepszenie, które przyjdzie, kiedy przyjdzie, i piszcie umowę tak, żeby nie zależała od przepisu, którego wasze państwo jeszcze nie uchwaliło.

Co z tym zrobić teraz

Trzy rzeczy warto zrobić, zanim transpozycja nadgoni.

Po pierwsze, przestańcie traktować zezwolenie i wizę jako jedną liczbę. Gdziekolwiek jesteście, żądajcie od dostawcy osobnych terminów, bo tak ten proces naprawdę się zachowuje i tak dowiecie się, która połowa się osuwa.

Po drugie, planujcie pod prawo do zmiany pracodawcy, a nie przeciwko niemu. Gdy zacznie u was obowiązywać, retencji nie będzie już trzymać zezwolenie, tylko sama praca. Ekipy w tych warunkach zostają u pracodawców, którzy porządnie płacą, przyzwoicie kwaterują i nie obciążają pracownika niczym, a to dokładnie ta sama lista, która w ogóle otwiera drogę do zezwoleń.

Po trzecie, jeśli rekrutujecie do Polski, Niemiec albo Finlandii, zapytajcie, gdzie faktycznie jest ustawa transponująca, zanim na czymkolwiek z tej dyrektywy zbudujecie plan. Wszystkie trzy są w lipcowym pakiecie 2026. Odpowiedź zmienia wasz harmonogram, i to uczciwe pytanie do każdej agencji, która podaje wam terminy.